Cyflwr y Genedl: 2021

Ym mis Hydref 2019, cyhoeddodd y Comisiynydd ei hadroddiad cyntaf ar Gyflwr y Genedl, a oedd yn dwyn ynghyd, am y tro cyntaf, ystod eang o dystiolaeth ac ymchwil, yn ogystal â’r data cyfyngedig sydd ar gael weithiau, i roi trosolwg o brofiadau pobl o fynd yn hŷn yng Nghymru. 

Nododd yr adroddiad, er bod rhai sylfeini cryf i adeiladu arnynt – gyda llawer o bobl hŷn yn teimlo bod ganddynt reolaeth dros eu bywydau ac yn gallu gwneud y pethau sy’n bwysig iddyn nhw – tynnodd sylw hefyd at yr anghydraddoldebau difrifol sy’n bodoli ymysg y boblogaeth hŷn yng Nghymru.

Mae’r anghydraddoldebau hyn yn ein cymdeithas wedi dod i’r amlwg hyd yn oed ymhellach yn ystod pandemig Covid-19, gan fod y pandemig wedi effeithio’n anghymesur ar bobl hŷn a’r cyfyngiadau sydd eu hangen i reoli lledaeniad y feirws.

Er mwyn meithrin dealltwriaeth o effaith y pandemig ar bobl hŷn, mae’r Comisiynydd wedi cyhoeddi tri adroddiad allweddol dros y 18 mis diwethaf:

  • Roedd Lleisiau Cartrefi Gofal, a gyhoeddwyd ym mis Mehefin 2020, yn defnyddio lleisiau pobl hŷn sy’n byw mewn cartrefi gofal, eu perthnasau a staff cartrefi gofal i roi cipolwg ar fywyd mewn cartrefi gofal yn ystod cyfnod brig cyntaf y pandemig. Roedd yr adroddiad yn amlinellu nifer o alwadau am weithredu, gan gynnwys ymgysylltu’n well â phreswylwyr cartrefi gofal, eu teuluoedd a’u ffrindiau a’u staff wrth wneud penderfyniadau, ac i Lywodraeth Cymru gyhoeddi cynllun gweithredu Covid-19 ar gyfer cartrefi gofal.
  • Gadael neb ar ôl: Camau Gweithredu ar gyfer adferiad o blaid pobl hŷn ei gyhoeddi ym mis Awst 2020 ac mae’n nodi’r camau gweithredu sydd eu hangen – ar unwaith ac yn y tymor hwy – i sicrhau bod pobl hŷn yn gallu cael y cymorth a’r gefnogaeth sydd eu hangen arnynt ac nad ydynt yn cael eu hallgáu na’u gadael ar ôl wrth i Gymru ddelio â phandemig Covid-19 ac yn edrych tuag at ei adferiad.
  • Roedd Straeon y Gaeaf yn cofnodi profiadau 21 o bobl hŷn yn ystod gaeaf 2020-21 er mwyn deall yn well sut roedd pandemig Covid-19 wedi effeithio ar eu bywydau, a’r gwersi y gellid eu dysgu wrth gynllunio ar gyfer gaeafau neu achosion o Covid-19 yn y dyfodol.

Mae Cyflwr y Genedl yn adeiladu ar ganfyddiadau’r adroddiadau hyn, yn ogystal â gwaith arall a wnaethpwyd gan y Comisiynydd dros y ddwy flynedd diwethaf i roi darlun wedi’i ddiweddaru o’r amgylchiadau sy’n wynebu pobl hŷn yng Nghymru heddiw, sy’n cydnabod effaith unigryw pandemig byd-eang. Mae hefyd yn defnyddio setiau data wedi’u cyhoeddi, proses ymgysylltu a gynhaliwyd gan y Comisiynydd, a chyhoeddiadau gan sefydliadau allweddol sy’n gweithio yng Nghymru ac ar draws y DU i gefnogi pobl hŷn, a’r bwriad yw cryfhau ein dealltwriaeth o’n cymdeithas sy’n heneiddio a’r heriau a’r cyfleoedd sy’n gysylltiedig â hynny.

Cliciwch yma i lawrwytho adroddiad Cyflwr y Genedl: 2021