Adolygiad o ansawdd bywyd a gofal pobl hŷn sy’n byw mewn cartrefi gofal yng Nghymru

Gan weithredu o dan adran 3 Deddf Comisiynydd Pobl Hŷn (Cymru) 2006, bydd y Comisiynydd yn Adolygu i ba raddau y mae Awdurdodau Lleol, Byrddau Iechyd, Darparwyr Cartrefi Gofal, Arolygiaeth Gofal a Gwasanaethau Cymdeithasol Cymru (AGGCC), Cyngor Gofal Cymru a Llywodraeth Cymru yn diogelu a hyrwyddo buddion pobl hŷn sy’n byw mewn sefydliadau gofal preswyl a gofal yng Nghymru.

Yn benodol, bydd y Comisiynydd yn:

1. Ceisio cael safbwyntiau pobl hŷn, eu perthnasau, gofalwyr ac eraill er mwyn deall profiadau pobl hŷn sy’n byw mewn cartrefi gofal yng Nghymru.

2. Nodi beth mae Awdurdodau Lleol, Byrddau Iechyd, Darparwyr Cartrefi Gofal, Cyngor Gofal Cymru, AGGCC a Llywodraeth Cymru yn ei ddeall am ansawdd bywyd a gofal pobl hŷn sy’n byw mewn cartrefi gofal.

3. Casglu tystiolaeth am y gweithdrefnau a’r camau y mae Awdurdodau Lleol, Byrddau Iechyd, Darparwyr Cartrefi Gofal, Cyngor Gofal Cymru, AGGCC a Llywodraeth Cymru wedi eu rhoi ar waith yn ystod y tair blynedd diwethaf a sut maent wedi cynllunio i ddiogelu ansawdd bywyd a gofal pobl hŷn a’r dystiolaeth sy’n dangos eu heffeithiau.

4. Ystyried a yw’r newidiadau presennol ac arfaethedig yn ddigon i godi safon gofal, ac a fyddant yn sicrhau bod buddion pobl hŷn yn cael eu diogelu a’u hyrwyddo mewn cartrefi gofal.

5. Gwneud argymhellion ymarferol i Awdurdodau Lleol, Byrddau Iechyd, Darparwyr Cartrefi Gofal ac AGGCC ynghylch beth ddylid ei wella, ei newid neu ei weithredu er mwyn hyrwyddo a diogelu ansawdd bywyd a gofal pobl hŷn sy’n byw mewn cartrefi gofal o gwmpas Cymru.

Nid yw telerau’r Adolygiad hwn yn cynnwys trefniadau gofal lliniarol neu ofal diwedd oes, cartrefi gofal ychwanegol, tai lloches neu gleifion mewn cyfleusterau arhosiad hir arbenigol mewn ysbytai. Fodd bynnag, bydd y Comisiynydd yn rhannu gwybodaeth a chanfyddiadau all godi yn y meysydd yma yn ystod oes yr Adolygiad gyda chyrff perthnasol.

Canfyddiadau’r Adolygiad a chamau i’w cymryd

Bydd y Comisiynydd yn cyhoeddi argymhellion y bydd disgwyl i’r cyrff sy’n ddarostyngedig i’w Hadolygiad gydymffurfio â hwy. Bydd yr argymhellion hyn yn canolbwyntio ar amcan gyffredinol Adolygiad y Comisiynydd, sef sicrhau bod ansawdd bywyd wrth galon darpariaeth gofal preswyl a nyrsio yng Nghymru.

Pwerau Comisiynydd Pobl Hŷn Cymru 

Mae gan y Comisiynydd y pŵer i adolygu trefniadau ar gyfer diogelu a hyrwyddo buddiannau pobl hŷn yng Nghymru, neu i adolygu achosion o fethu gwneud trefniadau neu gyflawni swyddogaethau, drwy bwerau sy’n deillio o Adran 3 Deddf Comisiynydd Pobl Hŷn (Cymru) 2006.

Mae’n rhaid i’r Adolygiad asesu a yw’r trefniadau’n effeithiol wrth diogelu a hyrwyddo buddiannau pobl hŷn, ac i ba raddau y gwneir hynny.

Wrth benderfynu beth yw buddiannau pobl hŷn, bydd y Comisiynydd yn rhoi sylw priodol i Egwyddorion y Cenhedloedd Unedig ar gyfer Pobl Hŷn a Deddf Hawliau Dynol 1998.

Pŵer mynediad a chyfweld

O dan Adran 13 Deddf Comisiynydd Pobl Hŷn (Cymru) 2006, gall y Comisiynydd, neu berson a benodir ganddi, at ddiben Adolygiad, gael mynediad i unrhyw eiddo, ac eithrio cartref preifat, at bwrpas cyfweld â pherson sy’n lletya neu’n derbyn gofal yno, a gall gyfweld â’r person hŷn gyda’i ganiatâd[1].



[1] Ceir manylion pellach am y Ddeddf Comisiynydd Pobl Hŷn (Cymru) 2006 yn http://www.legislation.gov.uk/ukpga/2006/30/contents