Rhaglen Waith 2019-20

Mae strategaeth dair blynedd y Comisiynydd – Gwneud Cymru'r lle gorau yn y byd i heneiddio – yn nodi tair blaenoriaeth allweddol y bydd y Comisiynydd yn cyflawni amrywiaeth o waith arnynt yn ystod y tair blynedd nesaf:

  • Rhoi diwedd ar wahaniaethu a rhagfarn ar sail oed
  • Atal cam-drin pobl hŷn
  • Galluogi pawb i heneiddio’n dda

Dyma'r gwaith y bydd y Comisiynydd yn ei gyflawni ar gyfer pob o'r blaenoriaethau yn ystod 2019-20. 

Rhoi diwedd ar wahaniaethu a rhagfarn ar sail oed

Ymgyrch Gwahaniaethu ar sail Oedran Pob Dydd: Bydd y Comisiynydd yn cynnal ymgyrch i dynnu sylw at, a mynd i'r afael â’r gwahaniaethu ar sail oedran 'bob dydd' sy'n wynebu pobl hŷn – yn y cyfryngau, hysbysebion, cyfryngau cymdeithasol ac wrth dderbyn gwasanaethau.

Grymuso pobl hŷn i herio gwahaniaethu ar sail oedran: Bydd y Comisiynydd yn datblygu ac yn cyhoeddi adnodd newydd fydd yn rhoi'r grym i bobl hŷn herio gwahaniaethu ar sail oedran a hynny trwy ddarparu gwybodaeth amrywiol am y camau y gallan nhw eu cymryd pan maen nhw'n teimlo bod rhywun yn gwahaniaethu yn eu herbyn neu yn eu trin yn annheg oherwydd eu hoedran. 

Ymchwil i'r portread o bobl hŷn yn y cyfryngau: Bydd y Comisiynydd yn cynnal gwaith ymchwil fydd yn astudio'r iaith a'r negeseuon y mae prif gyhoeddiadau a ffynonellau newyddion Cymru a'r DU yn eu defnyddio wrth adrodd ar bobl hŷn a'r rôl y mae hyn yn ei chwarae wrth ddylanwadu ar agweddau pobl tuag at bobl hŷn a/neu yn cryfhau stereoteipiau a thybiaethau amdanynt sy'n arwain at wahaniaethu.

Adolygiad o wasanaethau Gwybodaeth, Cyngor a Chymorth awdurdodau lleol: Bydd y Comisiynydd yn adolygu'r gwasanaethau Gwybodaeth, Cyngor a Chymorth, gan weithio gydag Awdurdodau Lleol i adnabod a hyrwyddo arferion da er mwyn gwella eu dealltwriaeth o'r hyn sy'n gweithio'n dda a'u helpu i ystyried ble all fod angen gwelliannau, fel bod pobl hŷn ledled Cymru yn gallu cael mynediad at wybodaeth, cyngor a chymorth o safon pan fyddan nhw ei angen. 

Atal cam-drin pobl hŷn

Ymchwil i benderfyniadau'r heddlu a Gwasanaeth Erlyn y Goron mewn perthynas ag ymchwiliadau diogelu: Bydd y Comisiynydd yn gwneud gwaith ymchwil, gan weithio gyda'r heddlu a Gwasanaeth Erlyn y Goron i edrych ar yr effaith y mae penderfyniadau yn eu cael ar ymchwiliadau sy'n ymwneud â diogelu a mynediad canlynol pobl hŷn at gyfiawnder.

Deall yr hyn sy'n ysgogi unigolion i gam-drin ac esgeuluso pobl hŷn: Bydd y Comisiynydd yn cynnal cyfres o ddigwyddiadau trafod fydd yn dod â sefydliadau ac unigolion allweddol at ei gilydd – gan gynnwys yr heddlu, timau diogelu, byrddau iechyd, sefydliadau trydydd sector – i ystyried y symbyliad y tu ôl i gam-drin ac esgeuluso a sut y dylid mynd i'r afael a hyn.

Hyfforddiant diogelu i weithwyr proffesiynol: Bydd y Comisiynydd yn darparu hyfforddiant i weithwyr proffesiynol wella eu gwybodaeth a'u dealltwriaeth o'r cam-drin sy'n wynebu pobl hŷn, gan drafod amrywiaeth o bynciau, yn cynnwys graddfa a natur y cam-drin, y cysylltiadau rhwng gwahaniaethu ar sail oedran a cham-drin, hawliau pobl hŷn a'r gwasanaethau sydd ar gael a all gynnig help a chymorth. Bydd y Comisiynydd hefyd yn gweithio gyda gwasanaethau cyhoeddus i ddatblygu modiwl hyfforddiant fydd yn eu galluogi i ddarparu hyfforddiant mewnol er mwyn rhwystro camdriniaeth i'w staff, a chynyddu'n sylweddol nifer y gweithwyr proffesiynol sydd wedi cael y cyfle i gwblhau hyfforddiant o'r math hwn.

Adnabod a mapio gwasanaethau cynnal: Bydd y comisiynydd yn adnabod ac yn mapio'r gwasanaethau sydd ar gael i gefnogi pobl hŷn sydd wedi dioddef (neu yn dioddef) cam-drin ac yn datblygu set o adnoddau i sicrhau eu bod gallu dod hyd i wybodaeth am y gwasanaethau cynnal yn eu hardal ac yn gallu cael y mynediad at y cymorth sydd ei angen arnynt i fod yn ddiogel. 

Galluogi pawb i heneiddio’n dda

Grymuso pobl hŷn i greu newid: Bydd y Comisiynydd yn datblygu ac yn hyrwyddo amrywiaeth o adnoddau ac arferion da er mwyn grymuso pobl hŷn i gysylltu'n fwy effeithiol â chyrff cyhoeddus, ynghyd â chynnal cyfres o ddigwyddiadau dysgu i helpu pobl hŷn i ddatblygu eu gwybodaeth a'u sgiliau ar sut i ddylanwadu a chyflawni newid. 

Gwneud cymunedau Cymru'n fwy ystyriol o oedran: Bydd y Comisiynydd yn gweithio gyda chymunedau ledled Cymru i'w cefnogi i fod yn fwy ystyriol o oedran. Bydd hyn yn cynnwys cynhyrchu canllawiau ar gyfer awdurdodau lleol ar sut y gallan nhw gael statws ystyriol o oedran Sefydliad Iechyd y Byd, hyrwyddo arferion da a mentrau blaengar a fydd yn cael eu darparu gan aelodau o Rwydwaith Heneiddio'n Dda y Comisiynydd, a gweithio gyda busnesau a sefydliadau i wella ymwybyddiaeth o'r cerdyn heneiddio'n dda, sy'n gadael i bobl wybod bod unigolyn hŷn angen ychydig o help neu gymorth. 

Parhau i ddatblygu'r rhwydwaith Heneiddio'n Dda: Bydd y Comisiynydd yn parhau i ddatblygu'r rhwydwaith Heneiddio'n Dda i ysbrydoli a chefnogi pobl hŷn ledled Cymru i rannu gwybodaeth ac arferion da, gwneud cysylltiadau newydd a sefydlu partneriaethau newydd, a chymryd camau i greu mentrau ystyriol o oedran o fewn eu cymunedau.

Trafnidiaeth i wasanaethau iechyd: Bydd y Comisiynydd yn edrych i weld a yw'r opsiynau trafnidiaeth presennol yn rhwystro pobl hŷn rhag cael mynediad at y gwasanaethau iechyd y maen nhw eu hangen. Bydd y gwaith hwn yn cynnwys gweithio gyda phobl hŷn, er mwyn dysgu am eu profiadau o geisio cael trafnidiaeth at wasanaethau iechyd, ynghyd â byrddau iechyd a darparwyr trafnidiaeth er mwyn nodi arferion da a meysydd ble all fod angen gwelliannau.

Gwneud gwasanaethau trafnidiaeth yn fwy ystyriol o oedran: Bydd y Comisiynydd yn gweithio gyda phobl hŷn a darparwyr trafnidiaeth ledled Cymru er mwyn datblygu cyfres o safonau trafnidiaeth ystyriol o oedran, ynghyd ag amlygu a hyrwyddo amrywiaeth o arferion da, er mwyn gwella profiadau pobl hŷn yn defnyddio trafnidiaeth gyhoeddus.

Gwaith parhaus ehangach 

Ynghyd â'r gwaith a amlinelli'r uchod, bydd y Comisiynydd yn parhau i weithio gydag amrywiaeth o bartneriaid er mwyn, adnabod, dathlu a hyrwyddo arferion da; monitro a chraffu ar waith cyrff cyhoeddus a'u dwyn i gyfrif pan fo angen; dylanwadu ar bolisi ac arfer yn genedlaethol ac yn lleol; ymgysylltu a phobl hŷn yn eu holl amrywiaeth; a darparu help a chymorth i bobl hŷn trwy ei gwasanaeth gwaith achos. 

Cliciwch yma i lawrlwytho rhaglen waith y Comisiynydd (crynodeb)